Các cá thể nhím lùn đầu tiên được cho rằng xuất hiện trên trái đất cách đây khoảng 15 triệu năm. Lâu hơn cả thời điểm mà voi ma mút, hổ răng kiếm xuất hiện. Những sinh vật này đều đã tuyệt chủng nhưng với nhím lùn châu Phi thì chúng vẫn tiếp tục tồn tại. Điều này cho thấy, chúng hoàn toàn thích nghi được môi trường sống xung quanh luôn tiến hóa.
Theo ghi nhận, nhím lùn Đông Phi không có mối quan hệ họ hàng chặt chẽ với các loài có vú khác. Tuy nhiên, theo các bằng chứng khảo cổ, chúng có cùng tổ tiên với loài chuột chù.
Nhím lùn thường sinh sống chủ yếu ở các thảo nguyên cây gai hạn nhiệt đới, cây bụi hoặc đất trồng trọt. Chúng thuộc phân họ Erinaceidae và có tên tiếng anh là Hedgehog. Nhím lùn được bao phủ bởi lớp lông gai dày đặc. Mặt, chân và bụng bao phủ lông ngắn và mềm. Khi trưởng thành, chúng có thể đạt chiều dài 13 -30 cm và cân nặng đạt đến 900g. Các bé nó có mõm dài, nhọn và có đuôi ngắn.
Trong tự nhiên, ngày thì chúng ngủ dưới các hang hốc, đêm đến, chúng lại đi kiếm ăn, đối tượng săn mồi của chúng là côn trùng, rau củ. Mỗi năm, nhím lùn cái sinh khoảng 2 lứa, mỗi lứa từ 4-7 bé. Các bé baby được sinh ra với gai mềm, ngắn, phát triển rất nhanh trong những ngày đầu. Khi bị tấn công, chúng cuộn mình thành một quả bóng với lớp gai nhọn bên ngoài. Ở vị trí này, nó là an toàn từ hầu như tất cả các động vật ăn thịt.
Trong tự nhiên, các bé nhím lùn này ăn tạp. Thức ăn của chúng bao gồm các loài côn trùng, rau củ quả, ấu trùng, các loài ốc sên hay thậm chí là cả những loài độc vật như nhện độc, rắn độc, bọ cạp... vì chúng có khả năng chống lại chất độc rất tốt. Đôi khi chúng cũng ăn thịt cả các loài động vật có xương sống nhỏ.
